افراد افسرده تمایل دارند اطلاعات منفی را آسان تر از اطلاعات مثبت یا خنثی پردازش یا یاداوری کنند. روشی که اخیرا اصلاح ارزیابی های خاطرات مزاحم را نوید داده است، اصلاح سوگیری شناختی کامپیوتری است. اصلاح سوگیری شناختی، شامل آموزش راه های جدید پردازش اطلاعات برای تغییر سوگیری های پردازشی مانند توجه انتخابی و سوگیری های تفسیری است. هدف از این پژوهش، تعیین اثربخشی 4 هفته اجرای CBM-I مثبت و CBM-I مبتنی بر خودزایی بر دانشجویان دارای علائم افسردگی و مقایسه آن ها با آموزش شناختی-رفتاری کامپیوتری بود. پژوهش حاضر، یک پژوهش شبه آزمایشی با سه گروه و شامل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری است. 51 دانشجوی شرکت کننده، به طور تصادفی به گروه CBM-I استاندارد، خودزایی و آموزش شناختی-رفتاری کامپیوتری گمارده شدند. با استفاده از پرسشنامه ها و درجه بندی های مربوط به خلق، سوگیری تفسیری، سوگیری حافظه و نگرش های ناکارآمد، نتایج بررسی شد. هم CBM-I استاندارد هم خودزایی و هم آموزش شناختی- رفتاری کامپیوتری به طور معنی داری کاهش علائم افسردگی، افزایش خلق، افزایش سوگیری تفسیری مثبت، افزایش سوگیری مثبت حافظه و کاهش سوگیری منفی حافظه را نشان دادند. در هیچ کدام از متغیرها تفاوت معنی داری بین مداخله هاوجود نداشت، فقط در مورد سوگیری مثبت حافظه، روش خودزایی به طور معنی داری از روش شناختی- رفتاری- نه از CBM-I استاندارد- برتر بود.

اهداف: اصلاح سوگیری شناختی رایانه ای اخیرا اصلاح ارزیابی های خاطرات مزاحم را وعده داده است. هدف از این پژوهش، بررسی و مقایسه سه روش درمانی غیرحضوری اصلاح سوگیری شناختی استاندارد، اصلاح سوگیری شناختی مبتنی بر خودزایی، و آموزش شناختی رفتاری است. مواد و روش ها این پژوهش بر اساس طرح تحقیق ازجمله طرح های نیمه آزمایشی با سه گروه آزمایشی و ارزیابی به صورت پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری دوماهه است. جامعه آماری شامل تمام دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه هرمزگان بود که در سال تحصیلی 95-1394 مشغول تحصیل بودند. بر اساس ملاک های شمول و خروج شرکت کنندگان، 51 نفر به شیوه هدفمند، برای مرحله نهایی پژوهش انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه اصلاح سوگیری شناختی استاندارد، خودزایی و آموزش شناختی رفتاری گمارده شدند. ابزار پژوهش شامل پرسش نامه سناریوهای مبهم برای افسردگی، درجه بندی دیداری خلق، افسردگی بک-2، مقیاس تجدیدنظرشده نگرش های ناکارآمد، مقیاس عاطفه مثبت و منفی و آزمون سوگیری حافظه بود. برای تجزیه وتحلیل آماری داده ها از میانگین، انحراف استاندارد، تحلیل کوواریانس چندمتغیری، تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون های تعقیبی استفاده شد که با نرم افزار 19-SPSS تجزیه وتحلیل شد.یافته ها نتایج نشان داد هر سه مداخله موثر بوده اند (P<0.01)، اما در متغیرهای خلقی (علائم افسردگی (0.079)، خلق (0.054)، عاطفه مثبت (0.416)، عاطفه منفی (0.158)) سه گروه تفاوت معناداری با یکدیگر نداشتند. در متغیرهای شناختی (سوگیری تفسیری (0.0001)، حافظه مثبت (00.0001) و منفی (0.006)) تفاوت بین سه گروه معنادار بود، به استثنای متغیر نگرش های ناکارامد که تفاوت به دست آمده معنی دار نبود (0.228).نتیجه گیری در مجموع، نتایج پژوهش نشان داد روش های اصلاح سوگیری شناختی مبتنی بر تصویرسازی مثبت و خودزایی با دستورالعمل های جدید و چهار هفته ای، روش های موثری درکاهش علائم افسردگی، بهبود سوگیری تفسیری، نگرش ناکارآمد و حافظه است.

مقدمه: بسیاری از مشکلات تحصیلی دانش آموزان ازجمله افت تحصیلی و رفتارهای ناسازگارانه از اضطراب امتحانی نشات می گیرد که ریشه در سوگیری شناختی دارد. اصلاح سوگیری شناختی می تواند موجب کاهش سوگیری توجه دانش آموزان به نکات منفی شود؛ بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مداخله ی اصلاح سوگیری شناختی بر کاهش سوگیری توجه دانش آموزان دارای اضطراب امتحان بود. روش کار: این پژوهش به شیوه ی آزمایشی و با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه ی آماری پژوهش حاضر را کلیه ی دانش آموزان دختر سال آخر دبیرستان منطقه 3 شهر تهران که دارای اضطراب امتحان بودند، تشکیل دادند که در سال تحصیلی 97-98 مشغول به تحصیل بودند. نمونه ی پژوهش شامل 32 دانش آموز دختر دارای اضطراب امتحان بود که به صورت نمونه گیری خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند (16 نفر برای هر گروه). ابزار تحقیق در این پژوهش پرسشنامه اضطراب امتحان ساراسون (1980) باپایایی 0/88 و آزمایه دات پروب (2017) استفاده شد که دارای روایی مناسبی بوده و پایایی ابزار برای چهره متنفر 0/94 و چهره خنثی 0/95 است. نتایج با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تک متغیره در نسخه 22SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس تک متغیره نشان داد که مداخله ی اصلاح سوگیری شناختی بر کاهش سوگیری توجه دانش آموزان دارای اضطراب امتحان موثر بوده است (0/05

مقدمه: مجموعه روش های اصلاح سوگیری شناختی دسته ای از فرآیندهای درمانی مستقل از درمانگر، مبتنی بر رایانه و نسبتا جدید محسوب می شوند که عمدتا برای درمان اختلالات اضطرابی، عاطفی و انواع اعتیاد به عنوان درمانی سرپایی مورد استفاده قرار می گیرند. هدف اصلی مقاله حاضر ارایه آخرین نتایج به دست آمده در حوزه مطالعات اصلاح سوگیری شناختی برای ارتقای دانش متخصصان و پژوهشگران در مورد تاثیرات اصلاح سوگیری شناختی هم از چشم انداز مبانی و هم کاربردی است. در مقاله حاضر ابتدا اصلاح سوگیری شناختی به اختصار تعریف شده است، سپس انواع روش های آن (سوگیری شناختی توجه، تفسیر و حافظه) و به دنبال آن درمان های مبتنی بر آن ها معرفی شده اند. پس از آن مطالعات انجام شده در مورد اثربخشی این درمان ها بررسی و نتایج آن ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت. نتیجه گیری: پژوهش ها به صورت نسبتا قوی و منسجم نشان داده اند که امکان اصلاح فرآیندهای سوگیری شناختی در حوزه های اختلالات مختلف، مثل اختلالات اضطرابی و عاطفی، اختلالات خلقی، درد مزمن، وسواس، اعتیاد و مقابله با فراخوانی نشخوار فکری وجود دارد. علاوه بر این، نتایج حاکی از آن است که برنامه های رایانه ای اصلاح سوگیری و تکلیف دات پروب گزینه های جایگزین یا مکمل مناسبی برای کاهش یا درمان علایم بالینی و سوگیری های شناختی هستند. این روش ها گذشته از نیاز به ابداع برنامه ها و اپلیکیشن های درمانی و تطبیق ویژگی های فرهنگی نسخه های انگلیسی با جمعیت ایرانی، به تحقیقات جدید برای ارزیابی جمعیت بالینی و همچنین تاثیر آن بر اختلالات گوناگون نیاز دارد.

زمینه و هدف: ناتوانی در کنترل مصرف مواد مخدر یکی از جنبه­ های اصلی وابستگی به مواد است. بخشی از این ناتوانی، ناشی از وجود سوگیری­ های شناختی است که در نتیجه تماس مداوم افراد با مواد ایجاد می­ شوند. مطالعه حاضر با هدف تعیین و مقایسه اثربخشی اصلاح سوگیری شناختی در حالت­ های واقعی و دارونما بر سوگیری توجه و سوگیری گرایشی در سوء­ ­ مصرف­ کنندگان مواد افیونی انجام گرفت. روش بررسی: این یک پژوهش شبه آزمایشی و طرح آن از نوع پیش­ آزمون پس­ آزمون با گروه کنترل بود. از بین سوء مصرف کنندگان مواد افیونی شهر کرمان در سال 1397، 75 نفر به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی و به نسبت مساوی در 3 گروه آزمایش(واقعی)، دارونما و کنترل تقسیم شدند. به منظور اصلاح سوگیری شناختی در دو گروه آزمایش و دارونما، از تکالیف کامپیوتری استفاده شد. این تکالیف شامل تکلیف دات پراب(به منظور اصلاح سوگیری توجه) و تکلیف گرایش اجتناب(به منظور اصلاح سوگیری گرایشی) بودند که در هر جلسه درمانی، هر دو تکلیف به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار گرفتند. در گروه واقعی به مدت 8 جلسه، نسخه واقعی تکالیف کامپیوتری اصلاح سوگیری شناختی ارایه گردید و گروه دارونما نیز به مدت 8 جلسه نسخه دارونمای این تکالیف را دریافت نمودند، اما گروه کنترل هیچ مداخله­ ای دریافت نکردند. داده­ ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد پس از انجام مداخلات، سوگیری توجه در گروه واقعی (57/38=SD؛ 28/28=M) نسبت به گروه دارونما (36/34=SD؛ 16/0=M) و کنترل(33/73=SD؛ 16/3-=M) کاهش معنی داری یافت و درمان اصلاح سوگیری توجه منجر به کاهش سوگیری توجه شد(05/0≥ p)، اما حالت دارونمای این مداخله، تأثیری در کاهش سوگیری توجه نداشت. در سوگیری گرایشی نیز بین گروه واقعی و دارونما نسبت به گروه کنترل تفاوت معنی داری مشاهده شد(05/0≥ p). نتیجه­ گیری: نتایج مطالعه حاضر حاکی از اثربخشی مداخله اصلاح سوگیری شناختی در اصلاح سوگیری توجه و سوگیری گرایشی سوء­ مصرف­ کنندگان مواد افیونی است و می توان از آن به عنوان مداخله­ ای ­ مکمل و کم هزینه در امر درمان اعتیاد استفاده کرد.

زمینه و هدف: صمیمیت و سازگاری زناشویی در بین زوجین باعث حفظ و استحکام بنیان خانواده می گردد. هدف از پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی شیوه نامه مبتنی بر اصلاح سوگیری شناختی و تعیین اثربخشی آموزش آن بر سوگیری، صمیمیت و سازگاری زوجین با ناسازگاری زناشویی بود. مواد و روش ها: روش تحقیق نیمه آزمایشی و طرح تحقیق پیش آزمون، پس آزمون، همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش زوجین دارای مشکلات زناشویی مراجعه کننده به مراکز مشاوره در شهر اراک در سال 1398 بود. نمونه پژوهش شامل 16 زوج (32 نفر) دارای ناسازگاری زناشویی و سوگیری شناختی بود که به روش در دسترس انتخاب شدند. داده ها با پرسشنامه سازگاری لاک-والاس (1959)، صمیمیت زناشویی واکر وتامپسون (1983) و نرم افزار تکلیف کاوش نقطه (1394) جمع آوری شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها و بررسی روابط بین متغیرها از تحلیل کوواریانس چند متغیره استفاده شد یافته ها: نتایج تحقیق نشان داد که شیوه نامه درمانی مبتنی بر اصلاح سوگیری شناختی روایی محتوایی قابل قبولی دارد. همچنین نتایج مداخله آموزشی نشان داد که آموزش شیوه نامه به طور معنی داری سوگیری شناختی زوجین را کاهش می دهد و صمیمیت و سازگاری زوجین را افزایش می دهد. (P≤ 0. 001) نتیجه گیری: به نظر می رسد که آموزش شیوه نامه درمانی مبتنی بر اصلاح سوگیری شناختی می تواند به عنوان برنامه ای روا و کارآمد برای کاهش سوگیری شناختی و افزایش صمیمیت و سازگاری زوجین ناسازگار مورد توجه قرار گیرد.

مقدمه: سال هاست که بر نقش سوگیری توجه در اختلالات مرتبط با اعتیاد از جمله نقش آن در وسوسه و لغزش تأکید می شود. در پژوهش حاضر به بررسی اثربخشی اصلاح سوگیری توجه بر سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و وسوسه در معتادان در حال ترک پرداخته شد. روش کار: سه گروه (اصلاح سوگیری توجه، اصلاح سوگیری توجه به همراه تقویت و تنبیه و کنترل) در سه مرحله زمانی (پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری) از لحاظ میزان سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و وسوسه مورد سنجش قرار گرفتند. بین پیش آزمون و پس آزمون گروه کنترل مداخله ای خنثی دریافت کرد، در حالی که گروه اصلاح سوگیری توجه با روش اصلاح سوگیری متداول مورد مداخله قرار گرفت و گروه دیگر از طریق اصلاح سوگیری توجه با تقویت و تنبیه مورد دست کاری قرار گرفت. برای سنجش سوگیری توجه، سوگیری پیش توجه و همچنین مداخلات صورت گرفته از آزمون دات پروب و برای سنجش وسوسه از مقیاس کوتاه وسوسه مواد استفاده گردید. یافته ها: یافته ها حاکی از آن بود که هر سه گروه در متغیرهای سوگیری توجه در پس آزمون و پیگیری، سوگیری پیش توجه در پس آزمون و وسوسه در پس آزمون با یکدیگر تفاوت معناداری داشتند. در متغیر سوگیری پیش توجه در مرحله پیگیری گروه کنترل نمرات سوگیری پیش توجه بالاتری از هر دو گروه دیگر کسب نمود. همچنین در متغیر وسوسه در مرحله پیگیری گروه اصلاح سوگیری به همراه تقویت و تنبیه از هر دو گروه دیگر نمرات وسوسه کمتری را کسب نمود. نتیجه گیری: به نظر می رسد افزودن تقویت و تنبیه به مداخله کلاسیک اصلاح سوگیری توجه می تواند به بهبود اثربخشی این مداخله بینجامد. همچنین مداخلات مبتنی بر اصلاح سوگیری توجه، مداخله ای کارآمد هستند.

علاوه بر مشکلات عاطفی و هیجانی, مشکلات شناختی مختلفی در ناباروران گزارش می‎شود. در این مطالعه سوگیری‎ها به عنوان نوعی آسیب پذیری شناختی در افراد نابارور مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش مشخص کردن وجود سوگیری های توجه، حافظه و حل مساله و در مرحله بعد تعیین نوع سوگیری (راهبردی و کنترل شده و یا خودکار و ناهوشیار) است. 110 آزمودنی، 55 فرد نابارور (30 زن و 25 مرد) و 55 فرد بارور (30 زن و 25 مرد) در این پژوهش شرکت کردند. در بخش حافظه از آزمودنی ها خواسته شد به یک لیست شامل 36 واژه (12 واژه وابسته به ناباروری، 12 واژه خنثی و 12 نام حیوان) گوش دهند و هر تعداد از لغات را که می توانند یادآوری کنند و در مرحله بعد همین کلمات را به همراه 36 واژه دیگر بازشناسی کنند. در بخش توجه از آنها خواسته شد که رنگ 34 واژه (17 واژه وابسته به ناباروری و 17 واژه خنثی) را در سریعترین زمان ممکن بگویند. زمان واکنش آزمودنی ها به وسیله رایانه اندازه گیری می شد. در بخش حل مساله از آزمودنی ها خواسته شد که 10 واژه (5 واژه وابسته به ناباروری و 5 واژه خنثی) را که بعضی از حروف آنها افتاده بود تکمیل کنند. در تجزیه و تحلیل داده ها طرح تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر بود؛ یعنی 2 گروه (بارور و نابارور)× 2 جنس (زن و مرد)×3 نوع واژه (وابسته به ناباروری، خنثی و نام حیوان) برای بخش حافظه و طرح 2 گروه (بارور و نابارور)× 2 جنس (زن و مرد)×2 نوع واژه (وابسته به ناباروری و خنثی) در بخش توجه، مورد استفاده قرار گرفت. در حل مساله نیز از آزمون t مستقل برای مقایسه دو گروه زنان بارور و نابارور استفاده شد. زنان نابارور واژه های وابسته به ناباروری را به طور معنی داری بیشتر از سایر گروه ها به خاطر آوردند. در حالیکه در یادآوری واژه های خنثی و نام حیوانات تفاوتی با سایر گروه ها نداشتند. در بخش توجه، گروه بارور و گروه نابارور (زنان و مردان) در زمان نامیدن رنگ واژه های وابسته به ناباروری و خنثی تفاوت معنی داری با یکدیگر نداشتند. در حل مساله زنان نابارور واژه های خنثی را به طور معنی داری کمتر از زنان بارور تکمیل کردند؛ ولی در تکمیل واژه‎های وابسته به ناباروری تفاوت معنی داری با زنان بارور نداشتند. از آنجا که در حافظه و حل مساله پردازش‎ها عمیق و راهبردی و در توجه، سطحی و خودکار است، با توجه به نتایج حاصل از حافظه، حل مساله و توجه می‎توان گفت که زنان نابارور در مورد محرک های وابسته به ناباروری پردازش های بسط یافته، راهبردی، کنترل شده و عمیق بکار می‎برند و از پردازش های سطحی و خودکار استفاده نمی کنند. بنابراین، در درمان پیامدهای روان شناختی ناباروری, روش‎های درمانی شناختی بهترین روش‎های درمان هستند؛ چرا که مستقیما روی افکار و تصورات آگاهانه و هوشیار افراد متمرکز هستند.

پژوهش نیمه حاضر با هدف تعیین اثربخشی نرم افزار اصلاح سوگیری توجه بر خوشبینی، در قالب یک طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری، شامل کلیه دانشجویان دانشکده علوم توان بخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال تحصیلی 96-97 بود که 75 نفر از آنان به صورت هدفمند (براساس ملاک های ورود و خروج) انتخاب و به صورت تصادفی در چهار گروه آزمایشی، هر کدام شامل 15 آزمودنی و یک گروه کنترل جاگماری شدند. گروه های آزمایشی، شامل 1-گروه بازی انتخاب چهره مثبت میان سایر هیجانات چهره. 2-گروه بازی انتخاب تصاویر مثبت از میان سایر تصاویر در زمینه طبیعت بی جان و جاندار 3-گروه بازی انتخاب کلمه با بارمعنایی مثبت از میان کلمات بدون معنا بود و 4-گروه چهارم بازی ترکیبی از تمام سه گروه بالا را انجام داد. با استفاده از پرسشنامه ی خوشبینی شییر و همکاران (1994) داده ها جمع آوری و سپس با روش تحلیل واریانس آمیخته و با استفاده از نرم افزار آماری SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که نرم افزار طراحی شده از اعتبار محتوایی و افتراقی کافی برخوردار است و همچنین نتایح حاکی از این است که استفاده از تصاویر جلوه های هیجانی صورت، کلمات، ترکیب تصاویر و تصاویر طبیعت بر خوشبینی، بیشتر از گروه کنترل بوده است. این تفاوت در مرحله ی پیگیری هم معنادار بود. همچنین بیشترین افزایش در خوشبینی، مربوط به گروه استفاده از تصاویر جلوه های هیجانی صورت بود.

زمینه بیماری افسردگی یکی از بیماری های شایع و مزمن در میان اقشار مختلف مردم است که میزان همبودی بالایی با سایر اختلالات روانی دارد. اما مسئله اصلی این اینست، آیا اصلاح سوگیری تفسیر برترمیم و کاهش علائم رفتاری و شناختی بیماران مبتلا به افسردگی تاثیر دارد؟ هدف بررسی اثر بخشی اصلاح سوگیری تفسیر برترمیم و کاهش علائم رفتاری و شناختی بیماران مبتلا به افسردگی بود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و با پیگیری بود. جامعه ی آماری این پژوهش شامل بیماران مبتلا به افسردگی خفیف تا شدید بود تعداد 15 نفر به روش نمونه گیری دردسترس، به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارها عبارتند از: مقیاس افسردگی بک)II 1961)، نسخه ویرایش شده چک لیست نشانه ها (SCL-90-R) آزمون ذهن خوانی از طریق تصاویر چشم بارون و کوهن (2001) و نسخه فارسی آزمون ذهن خوانی از طریق صدا (نجاتی و همکاران، 1393). تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس آنوای یک راهه درون گروهی با اندازه گیری مکرر انجام شد. یافته ها اصلاح سوگیری تفسیر برترمیم و کاهش علائم رفتاری و شناختی بیماران مبتلا به افسردگی تاثیر دارد (0/001